English

Hellenic Armors - Katsikis Dimitris

Hellenic Armors

Εκδηλωση Μνημης για την Αλωση της Πολεως

Πολιτιστικo Κεντρο Νεου Ηρακλειου

Στις 15 Ιουνίου 2014 με πρωτοβουλία του Βυζαντινολόγου Βαγγέλη Νικολάου προέδρου του Συλλόγου Ρουμελιωτών Νέου Ηρακλείου πραγματοποιήθηκε ημερίδα αφιερωμένη στα 1100 χρόνια ιστορίας του Βυζαντίου στο αμφιθέατρο του πολιτιστικού κέντρου του ομώνυμου δήμου. Οι εκλεκτοί ομιλητές με τις εισηγήσεις τους ανέπτυξαν με συνοπτικό τρόπο τους βασικούς πολιτιστικούς, πολιτικούς και στρατιωτικούς άξονες της βυζαντινής αυτοκρατορίας από την γένεση μέχρι την πτώση της.

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης παρουσιάστηκε μία πλήρης βυζαντινή πανοπλία της Μακεδονικής περιόδου (10ος αιώνας μ.Χ). Η πανοπλία αποτελείται από 400 περίπου μπρούτζινα ελάσματα με στρογγυλή απόληξη και νεύρωση στο μέσο τους για αύξηση της μηχανικής αντοχής τους. Τα ανωφερή ελάσματα του κορμού είναι μεγαλύτερα από αυτά των επωμίδων και των «κρεμασμάτων», στερεώνονται με πριτσίνια πάνω σε παράλληλες δερμάτινες ζώνες και συνδέονται μεταξύ τους με δερμάτινα μαύρα και κόκκινα ανθεκτικά κορδόνια. Τα «κρεμάσματα» ακολουθούν την βασική κατασκευαστική πρόταση του κορμού με την διαφορά, ότι τα μεταλλικά στοιχεία είναι μικρότερα σε μέγεθος και η φορά τοποθετήσεώς τους είναι κατωφερής δηλαδή με την στρογγυλή τους απόληξη να είναι προς τα κάτω. Αποτελούνται από δύο επιμέρους ισομεγέθη ανεξάρτητα τμήματα που καλύπτουν αντίστοιχα τα πλαϊνά των άνω άκρων μέχρι το ύψος των γονάτων. Τα «κρεμάσματα» στερεώνονται στην μέση του οπλίτη με δερμάτινη ζώνη με την βοήθεια επιμέρους μηχανισμού αναρτήσεως και δεν αποτελούν ενιαίο εξάρτημα με τον θώρακα του κορμού. Οι επωμίδες καλύπτουν την περιοχή των ώμων και συνδέονται με τον θώρακα διαμέσου κορδονιών. Στο κάτω μέρος των επωμίδων τρεις παράλληλες σειρές από ελάσματα μικρού μεγέθους θωρακίζουν την περιοχή των βραχιόνων των άνω άκρων.

Αμφίστομος Μυκηναϊκός ΠέλεκυςΑμφίστομος Μυκηναϊκός ΠέλεκυςΑμφίστομος Μυκηναϊκός ΠέλεκυςΑμφίστομος Μυκηναϊκός ΠέλεκυςΑμφίστομος Μυκηναϊκός ΠέλεκυςΑμφίστομος Μυκηναϊκός ΠέλεκυςΑμφίστομος Μυκηναϊκός Πέλεκυς

Η περιοχή των πήχεων ασφαλίζει με αρθρωτή θωράκιση ( «Χειρόψελλα») αποτελούμενη από ανατομικά μπρούτζινα ελάσματα με νευρώσεις και βρίσκονται στερεωμένα με πριτσίνια σε χονδρό δερμάτινο υπόστρωμα. Οι παλάμες και τα δάχτυλα των χεριών προστατεύονται από πυκνό μπρούτζινο αλυσιδωτό πλέγμα («κρικέλια») που βρίσκεται στερεωμένο στα εξωτερικά τοιχώματα χονδρού δερμάτινου γαντιού. Το αλυσιδωτό γάντι είναι αποσπώμενο κατά βούληση και συνδέεται με την αρθρωτή προστασία των πήχεων με κορδόνια.

Για την προστασία των κάτω άκρων έχει χρησιμοποιηθεί σύνθετη αρθρωτή θωράκιση. Οι κνήμες καλύπτονται από αρθρωτές περικνημίδες όμοιας κατασκευής με αυτές των άνω άκρων. Η περιοχή των γονάτων ασφαλίζει από ένα μεταλλικό ανατομικό κοίλωμα με έκτυπη νεύρωση στην μέση, συνδέεται με τις περικνημίδες με την βοήθεια δερμάτινων κορδονιών. Για την κάλυψη των ταρσών έχει χρησιμοποιηθεί ξανά πλέγμα από «κρικέλια». Όλα τα μέρη της πανοπλίας ασφαλίζουν με αντίγραφα μπρούτζινων βυζαντινών αγκράφων του αντίστοιχου αιώνα. Το σύνολο πέρα από την εξασφάλιση του σωματικού αλώβητου του οπλίτη, εκπέμπει μία μεγαλοπρεπή αγριότητα με το βάρος του να ανέρχεται στα 25 κιλά.

Οι ελασματοειδείς πανοπλίες αποτελούσαν τις πιο διαδεδομένες και προσφιλείς θωρακίσεις της Μέσης περιόδου της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Είναι ανιχνεύσιμες σε κάθε είδους επίσημης καλλιτεχνική έκφρασης, όπως τοιχογραφίες ναών, μινιατούρες χειρογράφων κλπ. Οι βυζαντινοί θώρακες από τις αρχές του 10ου αιώνα προσανατολίζονταν κυρίως στην εξουδετέρωση των θανάσιμων βελών από τα πανίσχυρα ασιατικά σύνθετα τόξα των εκάστοτε αντιπάλων του Ανατολικού μετώπου. H συμβολική σημασία των ανωφερών ελασματοειδών βυζαντινών πανοπλιών αν και ελάχιστα γνωστή στην σημερινή εποχή είναι πολύ σημαντική. Σε αυτές είναι που αποκρυσταλλώθηκε ο νέος ανθρωπολογικός τύπος του Ρωμιού, που αναδύθηκε το πρώτο μισό του 10ου αιώνα και διεκδίκησε με δυναμισμό τα παλιά διευρυμένα σύνορα του χριστιανικού βασιλείου. Η προτίμηση των ανωφερών ελασμάτων με στρογγυλή απόληξη δεν είναι παρά μία αναπαραγωγή-μεταφορά του κυρίαρχου Βυζαντινού αρχιτεκτονικού υποδείγματος, των αψίδων (arch-like appearance). Η Αυτοκρατορική τέχνη του 10ου αιώνα καθιέρωσε και διέδωσε το πρότυπο αυτό σε κάθε μέσο καλλιτεχνικής εκδήλωσης π.χ εικονογραφία σε όλη την γεωγραφική και πολιτιστική επικράτεια της Αυτοκρατορίας, από την Σικελία μέχρι και την Γεωργία και από την σημερινή Συρία μέχρι και την Ρωσία.

Ο συμβολικός χαρακτήρας ενός τέτοιου έργου σε εκδήλωση για την Άλωση της Πόλεως είναι προφανής και ο ενθουσιασμός του κοινού ήταν έκδηλος. Η κατασκευή του έργου πραγματοποιήθηκε αποκλειστικά δια χειρός Δημήτριου Κατσίκη. Το σύνολο είναι πλήρως λειτουργικό ενώ για την ολοκλήρωση του χρειάστηκαν τρεις μήνες επίπονης εργασίας.